Zelfregulerend leren (ZRL) wordt steeds vaker genoemd als een sleutelfactor in goed onderwijs. Want wie zichzelf kan motiveren, plannen, bijsturen en volhouden, leert niet alleen beter, maar voelt zich ook competenter en autonomer. Toch blijkt dat veel leerlingen het moeilijk vinden om hun leerproces écht in eigen handen te nemen. Daarom bundelde HOGENT de krachten met twee secundaire scholen (waaronder het GO! Technisch Atheneum Lokeren) in een bijzonder implementatieproject. Doel? Zelfregulerend leren versterken via de oprichting van professionele leergemeenschappen (PLG’s).
Zelfregulerend leren is niet iets wat leerlingen vanzelf ontwikkelen. Het vraagt ten eerste om gerichte oefenkansen en ten tweede om leerkrachten die weten hoe ze dat proces kunnen ondersteunen. De kans op succes is dan ook het grootst wanneer scholen ZRL niet als een apart project zien, maar als een rode draad doorheen hun werking. Daarom gingen onderzoekers van HOGENT aan de slag met schoolteams om dat mogelijk te maken. “De literatuur is duidelijk: wie zelfregulerend leert, functioneert beter – op school, in het hoger onderwijs én op de werkvloer”, aldus Nathalie Schepens, onderzoeker bij het Research Center for Learning in Diversity van HOGENT en samen met collega Sofie Bruneel aan de slag als coach in dit project.
“Door scholen te helpen dat proces te verankeren, versterken we niet alleen leerresultaten, maar ook motivatie en welzijn.” “Maar we wilden scholen niet zomaar bijscholen, wel helpen om een cultuur te creëren waarin leerkrachten samen leren. Daarom kozen we bewust voor de methodiek van een professionele leergemeenschap, waarin teams in co-creatie werken aan concrete producten, gebaseerd op hun eigen noden, met wetenschappelijke inzichten als fundament. De PLG’s bestonden uit leerkrachten, zorgcoördinatoren en beleidsmedewerkers die samen nadachten over vragen als:
- Wat verstaan we onder zelfregulerend leren?
- Hoe maken we dat zichtbaar in onze lessen?
- Welke tools hebben we nodig om leerlingen daarin te coachen? …”
Contractwerk als fundament
Eén van de deelnemende scholen was GO! Technisch Atheneum Lokeren. “We merkten dat veel leerlingen wel wilden leren, maar niet goed wisten hoe”, vertelt directeur Cathy De Raes.
“Plannen, organiseren, motivatie vasthouden… Dat ging alleen niet vanzelf. Zelfregulerend leren zat weliswaar in de eindtermen, maar niet in de vingers van onze leerlingen. Of van alle leerkrachten.